نەوا- محەمەد حەسەن

بەگوێرەی ئەنجامە بەراییەكانی هەڵبژاردنی گشتی توركیا، پارتی دیموكراتی گەلان “هەدەپە” لەسەرئاستی باكوری كوردستان یەكەمە و لەسەرئاستی توركیاش سەرباری كەمكردنی كورسیەكانی، ئەمجارەش پارتی داد و گەشەپێدانی دەسەڵاتدار بەیەكەمی مایەوە و لەسایەی هاوپەیمانی نەتەوەپەرستەكان دەتوانێت لەدەسەڵاتدا بمێنێتەوە.
رۆژی یەكشەممە 24 ی حوزەیران، هەر دوو هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی و پەرلەمانی توركیا بەڕێوەچو، كە تیایدا 56 ملیۆن كەس مافی بەشداریان هەبوو.

بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی هەریەك لە رەجەب تەیب ئەردۆغان، موحەڕەم ئینجە، سەڵاحەدین دەمیرتاش، مەرال ئاكشەنەر، تەمەل كاراموڵائوغڵو و دوغو پەرینچەك خۆیان كاندید كردبو.
بەپێی ئەنجامە بەراییەكان، رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی ئێستای توركیا، 52% ی دەنگەكانی بەدەستهێناوە و تا ساڵی 2023 لەسەر كورسیەكەی دەمێنێتەوە. دوای ئەو موحەڕەم ئینجەی پاڵێوراوی پارتی گەلی كۆماری (جەهەپە) بە كۆكردنەوەی 30% دەنگەكان لە پلەی دووەمدایە و سەڵاحەدین دەمیرتاش پاڵێوراوی بەندكراوی پارتی دیموكراتی گەلانیش بە كۆكردنەوەی 8%ی دەنگەكان لە پلەی سێیەمدا جێیگرتوە.
بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمان، كە ئاكەپەی دەسەڵاتدار لەگەڵ پارتی نەتەوەپەرست هاوپەیمان بوو، بە هەردووكیان 53%ی دەنگەكانیان بەدەستهێناوە و هەر سێ پارتی ئۆپۆزسیۆنی گەلی كۆماری (جەهەپە)، پارتی باش (ئی پارتی) و سەعادەت كە لە چوارچێوەی هاوپەیمانی (میللەت)دا بوون، توانیان نزیكەی 34%ی دەنگەكان مسۆگەر بكەن.

لەمیانی كەمپینی هەڵبژاردندا ڤیدیۆی كۆبوونەوەیەكی داخراوی ئەردۆغان و بەرپرسانی حزبەكەی دزەی كردەدەرەوە، كە تیایدا سەرۆكی توركیا جەختی لەوەدەكردەوە، كە پێویستە هەموو هەوڵێك بدرێت، بۆئەوەی هەدەپە نەگاتە پەرلەمان و بەربەستی هەڵبژاردن تێنەپەڕێنێت، بەڵام بەپێی ئەنجامە بەراییەكان، ئەو خواستەی ئەردۆغان نەهاتە دی و حزبەكەی باكوری كوردستان، كە بەتەنها بەشداری لەو هەڵبژاردنەدا كردبوو، سەرباری ئەوەی زۆربەی سەركردە و كادرە باڵاكانی لە زینداندان، توانی جارێكی تر بەربەستی یاسایی تێكبشكێنێت و بە بەراورد لەگەڵ هەڵبژاردنی پێشوو رێژەی دەنگەكانی لە 10.67% ەوە بۆ 11.69% و كورسیەكانیشی لە 59 كورسیەوە بۆ 67 بەرزبكاتەوە.
هەدەپە لە پارێزگاكانی ئامەد، ئیغدر، ئاگری، وان، جۆلەمێرگ، باتمان، مێردین، شرناخ، سێرت، موش و دێرسیم لەپلەی یەكەمدایە و لە پارێزگاكانی قارس، چەولیك، ئورفا و بەتلیسیش لەپلەی دووەمدایە و لە گەورە شاری ئیستانبوڵیش بە كۆكردنەوەی یەك ملیۆن و 200 هەزار دەنگ توانیویەتی ببێتە خاوەنی 12 كورسی ئەو شارە، بۆ یەكەمجاریش لە پارێزگای هاتای یان ئەسكەندەرونی نزیك عفرین نوێنەرێكی رەوانەی پەرلەمان كردوە.
ئەردۆغان و ئاكەپە سەرباری سەركەوتن لە هەردوو هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی و پەرلەمانی، جیا لەوەی نەیانتوانی هەدەپە لە ژێر بەربەستی 10% بهێڵنەوە، دەنگەكانیشیان رووی لە كزی نا.
 ئاكەپە، كە لە هەڵبژاردنی ساڵی 2015 دا بووە خاوەنی 49.50% و 317 كورسی هەبوو، لەم هەڵبژاردنەدا تاكە حزبی براوەیە، كە ژمارەی كورسیەكانی و رێژەی دەنگەكانی كەمیكردووە و بە بەدەستهێنانی 42.5% دەنگەكان بوەتە خاوەنی 295 كورسی.
بەسەرنجدان بەو ئەنجامانە، ئاكەپە تەنها لە بەر شەوقی مانگی ئاڵای نەتەوەپەرستەكاندا دەتوانێت حكومەت پێكبهێنێت، هاوپەیمانێتیەك كە لە كشانەوە لە پرۆسەی چارەسەری دەستیپێكرد و بە توندتركردنی گوشارەكانی سەر كورد گەشەی كرد و لە پەلاماردانی عفریندا گەشتە ترۆپك، لەوەتەی ئەو هاوپەیمانیەش هەیە، چەندجارێك ئەردۆغان لە دەركەوتنە جەماوەریەكانیدا لە بری چوار پەنجەی رابیعە عەدەویە، كە پێشتر بۆ پشتیوانی لە ئیخوانەكانی میسر بەرزی دەكردەوە، بەپەنجەكانی هێمای گورگی بۆری نەتەوە پەرەستەكانی نمایش دەكرد.

Supporters of imprisoned Selahattin Demirtas, Presidential candidate and leader of People’s Democratic Party (HDP) wave flags and hold masks as they march during a rally in Ankara, on June 19, 2018. / AFP PHOTO / ADEM ALTAN